Leoriou brezoneg gand Fañch Broudig

Skridvarnerez

Doarou disheñvel da skriva

Roparz, Jakez hag o diskibien. 43 bennad a skridvarnerez. - Brest : Ar Skol Vrezoneg, 1993. - 248 p.

ISBN : 2-906373-31-1.

Kaer a zo, ar re a lenn hag a skriv brezoneg a zo oll levezonet hirio gand skol Walarn, hag e mod pe vod, e heller ober euz an oll skrivagnerien diskibien da Roparz Hemon, da Jakez Riou pe da Youenn Drezen. Med n'eo ket evid se eo dleet d'an oll kaoud ar memez kredennou. Doareou disheñvel da skriva a zo. Doareou dishennvel ive da weled al lennegez ha d'ober gand ar yez.

Splann e vo an dra d'an neb a lenno an dastumad-mañ. Skridvarn - pe burutellad - n'eo nag abegi na pismiga. N'eo ket dispenn kennebeud. Ze ne vir ket ouz ar skridvarner da zisklêria e breferañsou ha da zibab. Sed ar pez o-deus greet skridvarnerien v/Brud ha Brud Nevez, e-pad eun tregont vloaz bennag. Ha kignad o-deus kredet ober ive a-wechou…

Daoust ha tabuterez eo euz o ferz ? Hiniennou a gave dezo, hag a oa prest da skrijal. E gwirionez, al leor-mañ a zo anezañ eun daolenn reiz ha dibistig euz lennegez vrezoneg on amzer. Ha setu perag e talvezo da gement hini a zo dedennet d'en em zoñjal war ar pez ez eo ha war ar pez a vo.

Ouspenn 40 skrivagner a studier amañ o skridou :

Roparz Hemon

Jakez Riou

Anjela Duval

Youenn Gwernig

Per-Jakez Helias

Ronan Huon

Mab an Dig

Visant Seite

Goulc'han Kervella

Yann Gerven

Mikael Madeg

Fañch Peru…

Ar re o-deus savet ar pennadou :

Chanig Ar Gall

Charlez Ar Gall

Gweltaz Bernier

F. Broudic

F. Danno

F. Falc'hun

Naig Foutouilleg

P.J. Helias

M. Madeg

P.M. Mevel

Y. Miossec

J. Rannou

K. Riou

N. Rozmor

J. Salaun.

10 euz ar pennadou a zo bet savet gand F. Broudig, hag emaint diwar-benn :

Tudual Huon

Jakez Konan

Didrouz

Fañch Peru

Y.V. Kerwerc'hez

Kristian Brisson

Loeiz Ar Floc'h-Stourmer

Visant Seite

"Asteriks" e brezoneg.

Taolenn al leor

A. ar Merser : Raglavar

Skridvarnerez

1. F. Broudic : Pemp bloaveziad a bennadou barn

Barzonegou

2.Chanig ar Gall : Evel ma vije red beza greet traou dreist

3. P.M. mevel : Awen hag ijin, menoziou ha trivliadennou.

4. P.M. Mevel : Mein du o skedi e-kreiz an noz.

5. P.M. Mevel : Distagella an teod ha dizoloi ar bed

6. J. Salaun : En ano ar garantez

7. P.M. Mevel : Beaj an den o klask ster ar vuhez

Danevellou

8. Per-Jakez Helias : Seiz melezour Jakez Riou

9. F. Broudic : Kreîiv ha tenval

10. J. Salaun : Eur bed o vervel, hag unan all o tiwan

11. F. Broudic : Diwar goust techou bihan an dud

12. J. Salaun : Eur Serj Gainsbourg brezoneger ?

13. J. Salaun : Diêzter-beva

14. F. Broudic : Tud a urz vad

15. Y. Miossec : Mad ken nemed d'ar vugale ?

16. F. Broudic : Blaz ar wirionez

17. Mikael Madeg : Nerz ar skridou, ehonder ar weledigez

Romanchou

18. Naig Foutoullieg : Leun a zaîitimafichou mad

19. P. M. Mevel : Eur romant re bobleg ?

20. P. M. Mevel : An dristidigez kuzet dindan ar c'hoarz

21. F. Broudic : Enoeüz ha displijuz

22. K. Riou : Lorh, kasoni, poan… hag ar vro chelgenn

23. F. Broudic : Kildroiajou a glask

24. Mikael Madeg : Eun hanter gloareg bennag

Peziou-c'hoari

25. F. Falc'hun : Evid ankounac'haad glahar ar bed

26. Per-Jakez Helias : Hag anaoud mad a rit Nomenoe ?

Eñvorennou

27. J. Rannou : Diwar-benn darvoudou 'zo bet c'hoarvezet e Breiz deuz 1940 da 1944

28. P. M. Mevel : Eul lagad lemm hag eun tamm fent

29. Naig Rozmor : Kudenn nemeti ar paour

30. P.M. Mevel : Eun drohadenn euz ar vuhez

31. F. Broudic : Ar stad a boanier e kêr

32. F. Broudic : Tud ken reiz hag o hezeg

33.Charlez ar Gall : Etre eul revenez diroll hag eur strafuill du

A beb seurt

34. F. Broudic : Dilennabl !

35. J. Salaun : Treuzviezadennou ?

Kañvou

36. P.J. Helias : Eur Jarl Priel bennag

37. P.J. Helias : Noter Gwezeg

38. P.M. Mevel : Eun den dieub

39. P.M. Mevel : E bluenn a nije war ar paper

40. Gweltaz Bernier : Brer en dud uvel ha peur

41. N. Rozmor : Ar varzoniez a zeve he nozveziou

42. F. Danno : Anjela ar hanaouennou

43. Charlez ar Gall : Stourmer ha skrivagner

Tri leor ha tri bennad

Fanch PERU : Ur c'huzhiad avalou douss-trenk. Emb. Skol Vreizh.

Feiz 'vad, sed amañ eul leorig hag a zo bet kavet dezañ eun titr hag a zere mad outañ : Ur C'huzhiad avaloù douss-trenk. Kinniget int evel kontadennou ha danevellou berr, hag eh int. N'eus nemed deg oh ober al leor, sed pa ne ra al leor nemed 80 pajenn, pa 'h eo a vent vihan ha pa 'h eo braz al lizerennou e-barz (lizerennou mekanik-da-skriva int), ne vez ket gwall-bell an nen o lonka an eil war-lerh eben euz an danevellou.

Douget e vez d'hen ober, ouspenn-ze, pa zo danvez ha stumm gand ar re genta. Istor eur micherour koad hag a larer dezañ eur zadornvez da noz, p'eo achu e zizun, n'eus ket a labour dezañ ken. Trubuillou ha poaniou-spered ar re veo o tond da dorri e benn d'an den -e karg euz bered Langaer. Gwall-blanedenn an hini ne felle ket dezañ mond d'an ospital. Sed aze teir danevell, da zigori al leor, ha a ro dezañ e dalvoudegez, gand just ar pez a zo ezomrn a zivizou hag eun daolenn reiz euz an darvoudou, evid ma vefe war bep hini anezo blaz ar wirionez (…).

Tudual HUON : Ar chalboter hunvreou. Emb. Al Liamm.

(…) Rag an dud a zo bet treset gand T. Huon en e gontadennou n'int ket tud hlan. Evel a skrive Y.B. Piriou e leh all, pri ha teil a zo warno, ha kaoh ive, respet deoh. A-benn ar fin, echui fall eo a ra an danevellou meur a wech. Ha teñval int. Hen gweled mad a reer er pennad e-neus savet war-lerh al lano du (daoust hag eun danevell pe eur varzoneg eo ?) : "ne vo dasorhidigez ebed, emezañ, n'eo nemed skraperez ha laeroñsi, gaou ha koumoul..." Eul leor teñval, marteze, ya, ha koulskoude eul leor a fiziañs, en eur stumm. Rag eur goapaer a zo ive euz ar skrivagner, ha yahuz eo aliez e feson d'ober goap. An taol e-neus zoken da lakaad al lenner da hoarzin pe da fenti diwar-goust hini pe hini.

Ken yahuz all eo ar brezoneg ma ra gantan Tudual Huon. Eur wechig an amzer hepken e kaver dihortoz an implij a ra euz geriou 'zo. A-hend-all avad, e oar eñ kaoud ar ger just, dibab mad e heriou, ober gand eun dro-lavar hweg. Goud a oar skriva, se zo sur (…).

Visant SEITE : Ar marh reiz. E Bro-Leon gwechall. Skeudennou gand Joel-Jim Sevellec. Emb. Emgleo Breiz.

(…) Gand peb tra e oa plijet Visantig ez-yaouank war ar mêz, gand labour an douar, gand al labouriou-dorn, gand an troha foenn, gand ar beilladegou... Euruz e oa an dud: "den ne glemme, digemeret e veze ar vuhez evel ma teue... Eun tamm mizer ne rea ket d'an dud en em zistruja evel bremañ"...

An tad Medar ne lavare netra all en e "Dri Aotrou". Eveltañ e skriv ive Visant Seite eo ar feiz a zikoure an oll da zerhel penn, ha da houzañv pa veze red : "ar Feiz a roe nerz". Nag a ziforh daoust da ze etre an daou leor, n'eo ket prest e vefe warno ar memez blaz. Dre ar munud, e-neus kontet an tad kabusin peseurt daremprejou a oa e penn kenta ar hantved etre aotrounez eur barrez (an Aotrou Maner, an Aotrou Person hag... an Aotrou Doue), peseurt daremprejou a zujidigez ive etrezo ha tud ar barrez. Muioh a evez e-neus taolet ar frer euz urz Ploermel ouz an natur, ouz kaerder al labouriou hag an doareou war ar mêz, ha nebeutoh ouz ar pez a zoñje an dud hag ouz an daremprejou etrezo. Eur bed dififiv a-walh e-neus taolennet, unan ha ne zeblant ket e vefe bet ennañ aliez abeg da galz a zisplijadur, eur bed didrubuill, gand nebeud a veh ha nebeud a grogadou, da weled, etre an dud. Ken reiz e oa an dud hag o hezeg (…)

© Fañch Broudic 2002 - 2009